{"id":2181,"date":"2023-02-24T11:11:17","date_gmt":"2023-02-24T10:11:17","guid":{"rendered":"https:\/\/warsawyes.com\/?p=2181"},"modified":"2023-02-24T11:11:28","modified_gmt":"2023-02-24T10:11:28","slug":"miasto-w-czasie-wojny-zycie-warszawskiego-getta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/miasto-w-czasie-wojny-zycie-warszawskiego-getta","title":{"rendered":"Miasto w czasie wojny: \u017cycie warszawskiego getta"},"content":{"rendered":"\n

Holokaust to przera\u017caj\u0105ce strony w historii ludzko\u015bci, kiedy tysi\u0105ce ludzi pr\u00f3bowa\u0142o przetrwa\u0107 w strasznych warunkach przez kilka lat. Getto warszawskie by\u0142o jednym z najwi\u0119kszych w ca\u0142ej Europie i istnia\u0142o od pa\u017adziernika 1940 do maja 1943. Wed\u0142ug wojskowego spisu ludno\u015bci na jego terenie o powierzchni do 306 hektar\u00f3w \u017cy\u0142o prawie 500 tysi\u0119cy os\u00f3b. O szczeg\u00f3\u0142ach \u017cycia warszawskiego getta historycy wiele dowiaduj\u0105 si\u0119 ze \u017ar\u00f3de\u0142 Archiwum Ringelbluma, kt\u00f3re w czasie wojny dzia\u0142a\u0142o konspiracyjnie. Od pocz\u0105tku okupacji stolicy by\u0142a gromadzona przez grup\u0119 \u017cydowskich historyk\u00f3w pod przewodnictwem Emanuela Ringelbluma, aby opowiedzie\u0107 nast\u0119pnym pokoleniom histori\u0119 tych, kt\u00f3rzy przez trzy lata istnieli na skraju \u017cycia i \u015bmierci, pisze warsawyes.com<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Kontrasty \u017cycia w getcie<\/h2>\n\n\n\n

Na terenie getta znale\u017ali si\u0119 nie tylko warszawscy \u017bydzi, ale tak\u017ce ci, kt\u00f3rzy przyjechali do krewnych z okolicznych wsi, bo razem \u0142atwiej by\u0142o prze\u017cy\u0107, i ci, kt\u00f3rych nazi\u015bci wywozili do Warszawy z innych miast. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w getta umiera\u0142o z powodu chor\u00f3b i g\u0142odu, Niemcy wywie\u017ali kogo\u015b do oboz\u00f3w koncentracyjnych, a tak\u017ce byli \u015bmia\u0142kowie, kt\u00f3rzy uciekli i znale\u017ali zbawienie w aryjskiej cz\u0119\u015bci miasta, rozpuszczaj\u0105c si\u0119 w\u015br\u00f3d ludno\u015bci. Jednocze\u015bnie getto by\u0142o cz\u0119sto uzupe\u0142niane o nowych mieszka\u0144c\u00f3w, w tym dzieci urodzone w murach nazistowskiego „wi\u0119zienia”. P\u00f3\u0142 miliona mieszka\u0144c\u00f3w getta codziennie pr\u00f3bowa\u0142o prze\u017cy\u0107, szukaj\u0105c \u017cywno\u015bci, pieni\u0119dzy i miejsca na nocleg.<\/p>\n\n\n\n

Getto by\u0142o cz\u0119sto nazywane „miastem w mie\u015bcie”, kt\u00f3re mia\u0142o w\u0142asn\u0105 infrastruktur\u0119, prawa i nie zale\u017ca\u0142o w \u017caden spos\u00f3b od tego, co dzia\u0142o si\u0119 za murem, kt\u00f3ry je odgrodzi\u0142. Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w by\u0142a na skraju \u017cebractwa, byli te\u017c tacy, kt\u00f3rych by\u0142o sta\u0107 na kupowanie ksi\u0105\u017cek, gazet, odwiedzanie teatr\u00f3w i kabaret\u00f3w, wi\u0119c \u017cycie w getcie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 kontrastami.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Z pami\u0119tnika<\/a> Mary Berg \u2013 kobiety, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a getto warszawskie – wiadomo, \u017ce g\u0142odni \u017cebracy cz\u0119sto siedzieli przy sklepach, do kt\u00f3rych przychodzili zamo\u017cni mieszczanie. W sklepach mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 do\u015b\u0107 du\u017cy asortyment produkt\u00f3w: mi\u0119so, ryby, s\u0142odycze, r\u00f3\u017cnorodne przysmaki. Mary Berg wspomina\u0142a, \u017ce niewiele os\u00f3b mia\u0142o okazj\u0119 \u017cy\u0107 tak „luksusowo” w gettach ju\u017c w 1941 roku, a samorz\u0105d \u017cydowski, aby nie prowokowa\u0107 buntu przeciwko nier\u00f3wno\u015bciom spo\u0142ecznym, zabroni\u0142 wystawiania delikates\u00f3w na gablotach. Ringelblum napisa\u0142, \u017ce kupowanie drogiego i smacznego jedzenia w sklepach by\u0142o niezwykle trudne, obserwuj\u0105c, jak \u017cebracy umieraj\u0105 z g\u0142odu w pobli\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

W 1941 roku w dzielnicy \u017cydowskiej by\u0142o ponad 60 lokali rozrywkowych \u2013 kawiarni, restauracji, dom\u00f3w publicznych i dom\u00f3w hazardowych. Nie mieli jednak zbyt dobrej reputacji, poniewa\u017c cz\u0119sto chodzili tam \u017bydzi, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142pracowali z hitlerowcami. Oczywi\u015bcie by\u0142y miejsca, do kt\u00f3rych chodzenie nie by\u0142o wstydem. W\u015br\u00f3d nich jest kawiarnia „Sztuka”, w kt\u00f3rej wyst\u0119powali miejscowi poeci i muzycy. Przychodzi\u0142 tam r\u00f3wnie\u017c pianista W\u0142adys\u0142aw Szpilman, kt\u00f3rego historia jest dok\u0142adnie przedstawiona w filmie „Pianista”<\/p>\n\n\n\n

„W\u015bciekli \u017cebracy” i kupowanie \u017cywno\u015bci w getcie<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

W najtrudniejszej sytuacji w getcie znale\u017ali si\u0119 „uchod\u017acy”, kt\u00f3rych Niemcy przywie\u017ali do stolicy z ca\u0142ego kraju. Takich ludzi w dzielnicy \u017cydowskiej by\u0142o oko\u0142o 90 tysi\u0119cy i oni nie mieli krewnych, pieni\u0119dzy ani znajomo\u015bci. Wielu \u015bwiadk\u00f3w \u017cycia w getcie z przera\u017ceniem opisuje rozpacz i b\u00f3l, jaki musieli znosi\u0107 „uchod\u017acy”. Najpierw pr\u00f3bowali znale\u017a\u0107 przynajmniej jak\u0105\u015b prac\u0119, po licznych niepowodzeniach spali na ulicy, a potem zamienili si\u0119 w \u017cebrak\u00f3w. Kiedy g\u0142\u00f3d ca\u0142kowicie przej\u0105\u0142 ich cia\u0142o i m\u00f3zg, zaczynali g\u0142o\u015bno krzycze\u0107, za co miejscowi nazywali ich „w\u015bciek\u0142ymi \u017cebrakami”. Niekt\u00f3rzy z nich chodzili od drzwi do drzwi, b\u0142agaj\u0105c o resztki od obiadu.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna by\u0142o kupowa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 w getcie tylko z najwy\u017csz\u0105 warto\u015bci\u0105 i nie by\u0142y to pieni\u0105dze, ale specjalna karta. Jej utrata grozi\u0142a \u015bmierci\u0105 g\u0142odow\u0105. Mieszka\u0144cy getta cz\u0119sto chowali cia\u0142a zmar\u0142ych, aby jak najd\u0142u\u017cej korzysta\u0107 z ich kart. Te karty wystarcza\u0142y na miesi\u0105c i mo\u017cna by\u0142o za nie kupi\u0107 m\u0105k\u0119, cukier, kasze, zapa\u0142ki, powid\u0142o i myd\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Holokaust to przera\u017caj\u0105ce strony w historii ludzko\u015bci, kiedy tysi\u0105ce ludzi pr\u00f3bowa\u0142o przetrwa\u0107 w strasznych warunkach przez kilka lat. Getto warszawskie by\u0142o jednym z najwi\u0119kszych w ca\u0142ej Europie i istnia\u0142o od pa\u017adziernika 1940 do maja 1943. Wed\u0142ug wojskowego spisu ludno\u015bci na jego terenie o powierzchni do 306 hektar\u00f3w \u017cy\u0142o prawie 500 tysi\u0119cy os\u00f3b. O szczeg\u00f3\u0142ach \u017cycia […]<\/p>\n","protected":false},"author":284,"featured_media":1982,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[1042,1043,992,1040,1041,1038,1005,1006,1018,1039],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[89],"class_list":{"0":"post-2181","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-wsciekli-zebracy-i-kupowanie-zywnosci-w-getcie","9":"tag-getto-warszawskie","10":"tag-historia-warszawy","11":"tag-holokaust","12":"tag-kontrasty-zycia-w-getcie","13":"tag-miasto-w-czasie-wojny","14":"tag-politycy-warszawy","15":"tag-polityka-w-warszawie","16":"tag-slynne-polityki-warszawy","17":"tag-zycie-warszawskiego-getta","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/284"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2185,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2181\/revisions\/2185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2181"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2181"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2181"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}