{"id":7918,"date":"2025-07-24T15:50:34","date_gmt":"2025-07-24T13:50:34","guid":{"rendered":"https:\/\/warsawyes.com\/?p=7918"},"modified":"2025-07-24T17:17:58","modified_gmt":"2025-07-24T15:17:58","slug":"antonina-i-jan-zabinscy-malzenstwo-ktore-ratowalo-zydow-w-warszawskim-zoo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/antonina-i-jan-zabinscy-malzenstwo-ktore-ratowalo-zydow-w-warszawskim-zoo","title":{"rendered":"Antonina i Jan \u017babi\u0144scy \u2013 ma\u0142\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re ratowa\u0142o \u017byd\u00f3w w warszawskim ZOO"},"content":{"rendered":"\n<p>W czasach, gdy cz\u0142owiecze\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 zbrodni\u0105, a oboj\u0119tno\u015b\u0107 \u2013 norm\u0105, ma\u0142\u017ce\u0144stwo Antoniny i Jana \u017babi\u0144skich wybra\u0142o drog\u0119 ofiarnej odwagi. Ryzykowali w\u0142asnym \u017cyciem i \u017cyciem swojego dziecka, aby uratowa\u0107 setki os\u00f3b, kt\u00f3re pad\u0142y ofiar\u0105 nazistowskiego terroru. Dowiedz si\u0119 tak\u017ce o <a href=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/walczyli-do-konca-ruch-oporu-w-warszawie-podczas-ii-wojny-swiatowej\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/walczyli-do-konca-ruch-oporu-w-warszawie-podczas-ii-wojny-swiatowej\">ruchu oporu w Warszawie w latach II<\/a> wojny \u015bwiatowej, pisze <a href=\"http:\/\/warsawyes.com\" data-type=\"link\" data-id=\"warsawyes.com\">warsawyes.com<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a6a263888233\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a6a263888233\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/antonina-i-jan-zabinscy-malzenstwo-ktore-ratowalo-zydow-w-warszawskim-zoo\/#Kim_byli_Zabinscy\" >Kim byli \u017babi\u0144scy?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/antonina-i-jan-zabinscy-malzenstwo-ktore-ratowalo-zydow-w-warszawskim-zoo\/#ZOO_jako_azyl\" >ZOO jako azyl<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/antonina-i-jan-zabinscy-malzenstwo-ktore-ratowalo-zydow-w-warszawskim-zoo\/#Siec_ratunku\" >Sie\u0107 ratunku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/eternal\/antonina-i-jan-zabinscy-malzenstwo-ktore-ratowalo-zydow-w-warszawskim-zoo\/#Uznanie_i_pamiec\" >Uznanie i pami\u0119\u0107<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kim_byli_Zabinscy\"><\/span>Kim byli \u017babi\u0144scy?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Jan \u017babi\u0144ski \u2013 doktor biologii, jeden z najwybitniejszych polskich zoolog\u00f3w pierwszej po\u0142owy XX wieku. W 1929 roku zosta\u0142 dyrektorem warszawskiego Ogrodu Zoologicznego, kt\u00f3ry pod jego kierownictwem sta\u0142 si\u0119 jednym z najnowocze\u015bniejszych w Europie. Bra\u0142 udzia\u0142 w mi\u0119dzynarodowych konferencjach, utrzymywa\u0142 kontakty z czo\u0142owymi biologami \u015bwiata, pisa\u0142 artyku\u0142y popularnonaukowe, publikowa\u0142 ksi\u0105\u017cki o etyce w podej\u015bciu do zwierz\u0105t i aktywnie promowa\u0142 nauk\u0119 w\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Jego credo by\u0142o proste: mi\u0142o\u015b\u0107 do przyrody jest podstaw\u0105 szacunku dla \u017cycia w ka\u017cdej jego formie.<\/p>\n\n\n\n<p>Antonina \u017babi\u0144ska \u2013 pisarka, t\u0142umaczka i muzyk o wra\u017cliwej naturze i niezwyk\u0142ym darze empatii. Doskonale rozumia\u0142a zwierz\u0119ta, potrafi\u0142a okie\u0142zna\u0107 nawet najbardziej agresywnych mieszka\u0144c\u00f3w ZOO, ale jej g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 by\u0142a intuicja \u2013 zdolno\u015b\u0107 do wyczuwania emocji innych ludzi i budowania z nimi g\u0142\u0119bokiej, opartej na zaufaniu wi\u0119zi.<\/p>\n\n\n\n<p>Razem \u017babi\u0144scy stworzyli nie tylko rodzinne gniazdo, ale przestrze\u0144 harmonii mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a natur\u0105, gdzie zwierz\u0119ta nie by\u0142y obiektami w kolekcji, lecz pe\u0142noprawnymi mieszka\u0144cami wielkiego ekosystemu. Przed wojn\u0105 ich dom na terenie ZOO by\u0142 otwarty dla go\u015bci, przyjaci\u00f3\u0142, student\u00f3w, artyst\u00f3w, naukowc\u00f3w, a nawet dziennikarzy \u2013 warszawska inteligencja zna\u0142a ich jako par\u0119 o wyj\u0105tkowym spojrzeniu na \u015bwiat. Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 jesieni\u0105 1939 roku, gdy niemieckie lotnictwo zbombardowa\u0142o Warszaw\u0119. Warszawskie ZOO bardzo ucierpia\u0142o: wiele zwierz\u0105t zgin\u0119\u0142o podczas nalot\u00f3w, inne na rozkaz okupant\u00f3w zabito, by zapobiec \u201eniebezpiecznym incydentom\u201d w razie ich ucieczki. Niekt\u00f3re rzadkie okazy, jak lwy, tygrysy, s\u0142onie i ma\u0142py, wywieziono do Rzeszy \u2013 do ogrod\u00f3w zoologicznych w Berlinie i Hamburgu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u017babi\u0144skiego formalnie pozostawiono na stanowisku nie jako pe\u0142noprawnego dyrektora, lecz jako tymczasowego \u201edozorc\u0119\u201d resztek plac\u00f3wki. Wykorzysta\u0142 ten status, by zorganizowa\u0107 teren ZOO jako przykrywk\u0119 dla dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej. Pod pozorem pracy z owadami, ptakami i prowadzenia laboratori\u00f3w, zachowa\u0142 kontrol\u0119 nad rozleg\u0142\u0105 infrastruktur\u0105 z tajnymi pomieszczeniami, tunelami, piwnicami s\u0142u\u017cbowymi i osobnymi budynkami. W\u0142a\u015bnie ta \u201efasada\u201d legalnej dzia\u0142alno\u015bci \u2013 opieka nad zwierz\u0119tami, uprawa ro\u015blin \u2013 pozwoli\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144stwu rozpocz\u0105\u0107 misj\u0119 ratowania \u017byd\u00f3w z warszawskiego getta. Antonina wzi\u0119\u0142a na siebie najdelikatniejsz\u0105 rol\u0119 \u2013 stworzenia iluzji normalnego \u017cycia w domu, do kt\u00f3rego stopniowo zacz\u0119li przybywa\u0107 uratowani ludzie. Nauczy\u0142a si\u0119 rozpoznawa\u0107 nastroje gestapowc\u00f3w po jednym spojrzeniu, u\u017cywa\u0142a sygna\u0142\u00f3w muzycznych granych na fortepianie, by ostrzega\u0107 przed niebezpiecze\u0144stwem. Razem stworzyli sie\u0107 ratunku, kt\u00f3ra obejmowa\u0142a nie tylko ZOO, ale tak\u017ce inne miejsca na obrze\u017cach Warszawy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"590\" src=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7919\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3.png 960w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3-300x184.png 300w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3-768x472.png 768w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3-696x428.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"ZOO_jako_azyl\"><\/span>ZOO jako azyl<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po utworzeniu getta warszawskiego w listopadzie 1940 roku \u017cycie tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w w mie\u015bcie sprowadza\u0142o si\u0119 do przetrwania w nieludzkich warunkach. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w unika\u0142a ryzyka, ale Jan \u017babi\u0144ski, jako cz\u0142onek polskiego podziemia, nie pozosta\u0142 oboj\u0119tny. Dzi\u0119ki swojemu stanowisku w administracji miejskiej, Jan mia\u0142 dost\u0119p do getta pod pretekstem inspekcji park\u00f3w i ogrod\u00f3w. To by\u0142a pierwsza okazja do pomocy \u2013 wyprowadza\u0142 ludzi podaj\u0105c ich za robotnik\u00f3w, a nast\u0119pnie zaopatrywa\u0142 w fa\u0142szywe dokumenty i przewozi\u0142 do ZOO.<\/p>\n\n\n\n<p>Na terenie ogrodu zoologicznego dzia\u0142a\u0142a dobrze przemy\u015blana sie\u0107 kryj\u00f3wek. <strong>Uchod\u017ac\u00f3w ukrywano w starych wolierach, piwnicach, pustych klatkach i magazynach<\/strong>, gdzie niegdy\u015b trzymano drapie\u017cniki czy egzotyczne ptaki. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce w jednej z klatek pozostawiano kilka kr\u00f3lik\u00f3w lub ptak\u00f3w ozdobnych, by stworzy\u0107 wra\u017cenie, \u017ce pomieszczenie jest wykorzystywane do cel\u00f3w gospodarczych. Jednak g\u0142\u00f3wnym miejscem schronienia pozostawa\u0142 dom \u017babi\u0144skich, zbudowany w latach 30. w sercu ZOO. To tu, w przytulnym salonie lub na strychu, znajdowali schronienie kobiety, dzieci i ca\u0142e rodziny z getta.<\/p>\n\n\n\n<p>Antonina \u017babi\u0144ska stworzy\u0142a wyj\u0105tkowy, cichy system sygna\u0142\u00f3w. Gra\u0142a na fortepianie fragmenty r\u00f3\u017cnych utwor\u00f3w \u2013 ka\u017cda melodia oznacza\u0142a inne ostrze\u017cenie. Antonina stara\u0142a si\u0119 utrzyma\u0107 atmosfer\u0119 normalno\u015bci nawet w najstraszniejszych dniach. Nakrywa\u0142a st\u00f3\u0142 do kolacji, ozdabia\u0142a pok\u00f3j kwiatami, gra\u0142a muzyk\u0119 klasyczn\u0105, czyta\u0142a na g\u0142os. Jej czu\u0142o\u015b\u0107 i spok\u00f3j by\u0142y swoist\u0105 terapi\u0105 dla zranionych dusz.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"589\" src=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7922\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4.png 960w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4-300x184.png 300w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4-768x471.png 768w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4-696x427.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Siec_ratunku\"><\/span>Sie\u0107 ratunku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Misja ratunkowa, kt\u00f3r\u0105 prowadzili Antonina i Jan \u017babi\u0144scy, nie by\u0142a dzia\u0142aniem spontanicznym czy epizodycznym. Sta\u0142a si\u0119 dobrze zorganizowan\u0105, wielopoziomow\u0105 siatk\u0105, dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z polskim podziemiem i \u017cydowskimi organizacjami ruchu oporu. Dzi\u0119ki swoim kontaktom z Armi\u0105 Krajow\u0105 (AK) oraz podziemnym komitetem pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d, Jan otrzymywa\u0142 informacje o osobach zagro\u017conych niechybn\u0105 \u015bmierci\u0105 i pomaga\u0142 im uciec z getta lub z r\u0105k gestapo. Ka\u017cdy mia\u0142 swoj\u0105 histori\u0119: arty\u015bci, lekarze, dzieci, kobiety w ci\u0105\u017cy, a nawet byli pracownicy ZOO \u2013 wszyscy znale\u017ali si\u0119 w tej samej sytuacji, prze\u015bladowani wy\u0142\u0105cznie z powodu swojej narodowo\u015bci. Niekt\u00f3rzy z uratowanych przebywali w ZOO przez kilka dni, dop\u00f3ki nie znaleziono dla nich nowego miejsca. Inni pozostawali na tygodnie, miesi\u0105ce, a czasem nawet d\u0142u\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jan \u017babi\u0144ski osobi\u015bcie wytwarza\u0142 lub zdobywa\u0142 fa\u0142szywe dokumenty<\/strong>, w tym metryki chrztu, dowody to\u017csamo\u015bci i pozwolenia na pobyt. Posiada\u0142 piecz\u0105tk\u0119 administracji miejskiej, kt\u00f3rej u\u017cywa\u0142 nocami w domowym warsztacie, tworz\u0105c nowe to\u017csamo\u015bci dla tych, kt\u00f3rzy stracili wszystko. Ponadto Jan aktywnie po\u015bredniczy\u0142 w organizowaniu dr\u00f3g ucieczki \u2013 odprowadza\u0142 ludzi do innych kryj\u00f3wek, przekazywa\u0142 im adresy zaufanych os\u00f3b i koordynowa\u0142 ich przemieszczanie si\u0119 po mie\u015bcie. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a Antonina, kt\u00f3ra utrzymywa\u0142a kontakt z uratowanymi, rozdziela\u0142a \u017cywno\u015b\u0107 i dba\u0142a o bezpiecze\u0144stwo. Cz\u0119sto korespondowa\u0142a z krewnymi ukrywanych os\u00f3b, zachowuj\u0105c \u015bcis\u0142\u0105 poufno\u015b\u0107 i nie pozwalaj\u0105c, by ta straszna rzeczywisto\u015b\u0107 zniszczy\u0142a ludzkie ciep\u0142o w ich domu.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdy w sierpniu 1944 roku wybuch\u0142o <strong>Powstanie Warszawskie<\/strong>, Jan przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do walk w szeregach Armii Krajowej. Zosta\u0142 ranny, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli i trafi\u0142 do obozu jenieckiego. Mimo to Antonina nie przerwa\u0142a swojej misji. Pozostaj\u0105c praktycznie sama z dzieckiem, nadal ukrywa\u0142a ludzi, utrzymywa\u0142a z nimi kontakt i zapewnia\u0142a minimum potrzebne do przetrwania. W swoich wspomnieniach pisa\u0142a, \u017ce najbardziej ba\u0142a si\u0119 nie wybuch\u00f3w czy aresztowania, ale tego, \u017ce nie zd\u0105\u017cy uratowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c czekali na pomoc.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"555\" src=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7925\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5.png 960w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-300x173.png 300w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-768x444.png 768w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-696x402.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uznanie_i_pamiec\"><\/span>Uznanie i pami\u0119\u0107<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1965 roku Instytut Yad Vashem w Izraelu przyzna\u0142 Janowi i Antoninie \u017babi\u0144skim honorowy tytu\u0142 <strong>Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata<\/strong>. To najwy\u017csza forma wdzi\u0119czno\u015bci, jak\u0105 pa\u0144stwo Izrael okazuje nie-\u017bydom, kt\u00f3rzy z nara\u017ceniem w\u0142asnego \u017cycia ratowali \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<p>O \u017babi\u0144skich kr\u0119cono filmy dokumentalne, pisano ksi\u0105\u017cki, a ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 badali historycy. Jednak szczeg\u00f3lny rozg\u0142os historia zyska\u0142a w 2007 roku, gdy ameryka\u0144ska pisarka Diane Ackerman, na podstawie wspomnie\u0144 Antoniny i \u015bwiadectw archiwalnych, napisa\u0142a powie\u015b\u0107 \u201eThe Zookeeper\u2019s Wife\u201d. Ksi\u0105\u017cka sta\u0142a si\u0119 mi\u0119dzynarodowym bestsellerem i zosta\u0142a przet\u0142umaczona na ponad 30 j\u0119zyk\u00f3w. W Polsce historia sta\u0142a si\u0119 szeroko znana dzi\u0119ki jej filmowej adaptacji pt. <strong>\u201eAzyl\u201d<\/strong>. Historia Jana i Antoniny \u017babi\u0144skich to wyj\u0105tkowa lekcja humanizmu, kt\u00f3ra nigdy si\u0119 nie przedawnia. Udowodnili, \u017ce nawet w najczarniejszych okresach historii cz\u0142owiek mo\u017ce pozosta\u0107 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"726\" src=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-6-1024x726.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7928\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-6-1024x726.png 1024w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-6-300x213.png 300w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-6-768x544.png 768w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-6-696x493.png 696w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-6-1068x757.png 1068w, https:\/\/cdn.warsawyes.com\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-6.png 1381w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dowiedz si\u0119 tak\u017ce o <a href=\"https:\/\/chicago-yes.com\/ru\/eternal\/holodnaya-vojna-v-chikago\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/chicago-yes.com\/ru\/eternal\/holodnaya-vojna-v-chikago\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">zimnej wojnie<\/a> w Chicago.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W czasach, gdy cz\u0142owiecze\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 zbrodni\u0105, a oboj\u0119tno\u015b\u0107 \u2013 norm\u0105, ma\u0142\u017ce\u0144stwo Antoniny i Jana \u017babi\u0144skich wybra\u0142o drog\u0119 ofiarnej odwagi. Ryzykowali w\u0142asnym \u017cyciem i \u017cyciem swojego dziecka, aby uratowa\u0107 setki os\u00f3b, kt\u00f3re pad\u0142y ofiar\u0105 nazistowskiego terroru. Dowiedz si\u0119 tak\u017ce o ruchu oporu w Warszawie w latach II wojny \u015bwiatowej, pisze warsawyes.com. Kim byli \u017babi\u0144scy? Jan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":400,"featured_media":7780,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[502],"tags":[2997,2327,3003,3002,1043,992,1040,1217,2998,3001,1237,2996,3000,2999,1720],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-7918","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-voenna-istoria","8":"tag-antonina-zabinska","9":"tag-armia-krajowa","10":"tag-azyl","11":"tag-diane-ackerman","12":"tag-getto-warszawskie","13":"tag-historia-warszawy","14":"tag-holokaust","15":"tag-ii-wojna-swiatowa","17":"tag-polscy-bohaterowie","18":"tag-powstanie-warszawskie","19":"tag-ratowanie-zydow","20":"tag-sprawiedliwi-wsrod-narodow-swiata","21":"tag-warszawskie-zoo","22":"tag-zegota","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/400"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7931,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7918\/revisions\/7931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7918"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=7918"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=7918"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawyes.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=7918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}