Związek Legionistek Polskich (ZLP) był wyjątkową organizacją w przedwojennej Polsce. Skupiał weteranki Ochotniczej Legii Kobiet (OLK) – pierwszej regularnej kobiecej formacji wojskowej na ziemiach polskich. Tym samym ZLP stał się nie tylko symbolem udziału kobiet w walkach o niepodległość, lecz także ważnym czynnikiem w procesie legalizowania ich miejsca w siłach zbrojnych. Więcej na warsawyes.com.
Historia powstania i rozwoju Związku Legionistek Polskich
Utworzenie Związku Legionistek Polskich jest ściśle związane z postacią podpułkownik Aleksandry Zagórskiej – dowódczyni Ochotniczej Legii Kobiet. Była to pierwsza regularna kobieca formacja wojskowa na ziemiach polskich, powołana w trakcie wojny polsko-ukraińskiej w 1918 roku. Choć likwidacja OLK w 1922 roku była dotkliwym ciosem dla jej kierownictwa, byłe legionistki nie zaprzestały działalności. W okresie międzywojennym aktywnie promowały ideę wychowania wojskowo-patriotycznego kobiet oraz wspierały rozwój edukacji obronnej.
Oficjalny początek działalności Związku Legionistek Polskich datuje się na kwiecień 1929 roku, kiedy w Warszawie odbył się pierwszy zjazd organizacyjny. Podstawą prawną działania stały się opracowane wówczas statut i regulamin. Struktura organizacji była precyzyjnie przemyślana: terenowe oddziały tworzyły komendy, składające się z 20 kobiet, które podlegały kierownictwu w stolicy. Najwyższymi organami władzy były Walne Zgromadzenie Delegatek, Zarząd Główny oraz Komisja Rewizyjna.
Już pod koniec 1930 roku pierwsze oddziały Związku Legionistek Polskich powstały w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Łodzi i Lwowie. Największy wpływ miały ośrodki w Warszawie i Łodzi – wspólnie skupiały niemal połowę wszystkich członkiń. Było to wynikiem aktywnej kampanii popularyzującej ZLP, co świadczyło o wysokim poziomie entuzjazmu i zaangażowania organizatorek. Pomimo wojskowego rodowodu, skupiły się one przede wszystkim na pracy społecznej i wzajemnej pomocy. Organizacja pomagała w załatwianiu emerytur dla byłych uczestniczek działań wojennych, szukała pracy dla bezrobotnych i udzielała wsparcia materialnego. Kobiety otrzymywały nie tylko pomoc finansową, ale także paczki żywnościowe, bezpłatne obiady i możliwość wysłania dzieci na kolonie letnie.
Nieustanna działalność byłych legionistek w sferze edukacji wojskowej kobiet przyniosła wymierne rezultaty. Ich wieloletnia praca w ZLP i PWK (Przeszkolenie Wojskowe Kobiet) przyczyniła się do tego, że kwestia udziału kobiet w siłach zbrojnych została oficjalnie uregulowana prawnie. Kluczowym momentem była ustawa „O powszechnym obowiązku wojskowym”, uchwalona 9 kwietnia 1938 roku. W jej artykule 104. po raz pierwszy jasno określono, że kobiety, które przeszły odpowiednie przeszkolenie, podlegają obowiązkowej pomocniczej służbie wojskowej. Co symboliczne, ustawę uchwalono dokładnie w dwudziestą rocznicę utworzenia Ochotniczej Legii Kobiet.
Triumf okazał się jednak krótki. Już we wrześniu 1939 roku wybuchła II wojna światowa, która przekreśliła plany dalszego rozwoju Związku Legionistek Polskich. Organizacja już nigdy nie wznowiła działalności w przedwojennej formie. Wiele jej uczestniczek, wychowanych w duchu służby Ojczyźnie, włączyło się w podziemny ruch oporu. Byłe żołnierki Ochotniczej Legii Kobiet i aktywistki ZLP zasiliły szeregi Armii Krajowej oraz innych organizacji niepodległościowych.
Uznanie i znaczenie działalności Związku Legionistek Polskich
Związek Legionistek Polskich odegrał ważną rolę w międzywojennej Polsce jako weteranacka i społeczno-polityczna organizacja kobieca. Nie tylko wspierał byłe uczestniczki Ochotniczej Legii Kobiet i ich rodziny, ale także aktywnie pielęgnował pamięć o tradycjach bojowych, kultywował spuściznę Józefa Piłsudskiego i promował ideę wyszkolenia wojskowego kobiet. Największym osiągnięciem ZLP było prawne uregulowanie udziału kobiet w służbie wojskowej na mocy ustawy z 1938 roku, co symbolicznie uwieńczyło dwudziestoletnie wysiłki byłych legionistek. Pomimo zaprzestania działalności w 1939 roku, wiele członkiń kontynuowało walkę w organizacjach podziemnych.
