Jednym z najwybitniejszych polskich dowódców wojskowych wszech czasów jest utalentowany Tadeusz Komorowski. Był generałem, który dowodził Armią Krajową i Batalionem Chłopskim podczas II wojny światowej. Lepiej znany pod pseudonimem „Bur”, Tadeusz Komorowski wniósł ogromny wkład w bieg wydarzeń historycznych. Opowiemy o nich i o życiu wybitnego dowódcy wojskowego w naszym artykule na stronie warsawyes.com.
Informacje biograficzne
Tadeusz Komorowski urodził się 1 czerwca 1895 r. we wsi Chorobrów (obecnie obwód tarnopolski, Ukraina) w rodzinie starożytnych szlachciców. Młody Tadeusz Komorowski rozpoczął naukę w liceum we Lwowie, a następnie podjął studia w Akademii Wojskowej w Wiedniu, które ukończył w 1915 roku. Studia w Akademii Franciszka Józefa zainteresowały młodego Tadeusza na tyle, że postanowił związać swoje życie z wojskowością.
Zaraz po ukończeniu studiów wziął udział w I wojnie światowej jako dowódca kompanii. Tadeusz Komorowski walczył w szeregach armii austriackiej. Pierwsze doświadczenia bojowe wzbogaciły umiejętności i wiedzę Tadeusza, które miały mu pomóc w niedalekiej przyszłości.
Wstąpienie do Wojska Polskiego
Tadeusz Komorowski wstąpił do Wojska Polskiego w listopadzie 1918 roku. Służbę rozpoczął w 9 Pułku Ułanów Małopolskich. Dokładnie rok później dwudziestopięcioletni Tadeusz Komorowski został awansowany na dowódcę Dwunastego Pułku Ułanów Podolskich. Od tego momentu aż do lat trzydziestych XX wieku Tadeusz Komorowski służył jako dowódca różnych pułków.
Jednocześnie Tadeusz Komorowski uwielbiał sport i poświęcał mu wiele wolnego czasu. Był zawodowym jeźdźcem konnym i brał udział w Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu w 1924 roku.
W 1920 roku, podczas walk z bolszewikami, Tadeusz Komorowski został ciężko ranny w bitwie pod Komarowem. Za udział w walkach z Armią Czerwoną i ogromny wkład w rozwój armii Tadeusz Komorowski został odznaczony najbardziej prestiżowym orderem wojskowym Virtuti Militari oraz trzema Krzyżami za Odwagę.
Tadeusz Komorowski harmonijnie łączył służbę wojskową z jazdą konną: był instruktorem w Oficerskiej Szkole Artylerii w Toruniu, a w latach 1924-1926 zastępcą dowódcy 8 Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego w Krakowie.
Ponadto w latach 1926-1928 Tadeusz Komorowski był komendantem Szkoły Podchorążych Zawodowych w Jaworowie (obwód lwowski). W 1938 r. Tadeusz Komorowski został mianowany komendantem Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu.
Kiedy rozpoczęła się kampania polska, Tadeusz Komorowski był dowódcą Grupy Kawalerii Rezerwowej w Garwolinie. Po zakończeniu walk Komorowskiemu udało się uniknąć niewoli, więc postanowił przeprowadzić się do Krakowa, gdzie pod koniec 1939 roku założył własną organizację wojskową. Rok później Tadeusz Komorowski został komendantem Obszaru Krakowsko-Śląskiego Związku Walki Zbrojnej. Kilka miesięcy później został awansowany na generała brygady, po czym autorytet Komorowskiego znacznie wzrósł.
Już latem 1941 roku Tadeusz Komorowski przeprowadził się do Warszawy, gdzie objął stanowisko zastępcy generała Stefana Roweckiego (Komendanta Głównego Służby Bezpieczeństwa).
Tadeusz Komorowski i operacja „Burza”
30 czerwca 1943 roku gestapo aresztowało generała Stefana Roweckiego. Po tym wydarzeniu funkcję Komendanta Głównego objął Tadeusz Komorowski.
Już w listopadzie tego samego roku Tadeusz Komorowski wydał rozkaz o rozpoczęciu akcji specjalnej „Burza”. Akcja „Burza” była zbrojnym powstaniem, wielką dywersją przeciwko niemieckim okupantom, którą planowano w Warszawie.
Operacja „Burza” była nieudaną próbą polsko-rosyjskiej współpracy przeciwko Niemcom. Celem operacji było jednak uzyskanie od Związku Radzieckiego uznania polskich przepisów prawnych i terytoriów. Oczywiście Związek Radziecki nie zamierzał uznać polskiej niepodległości.
Operacja „Burza” miała rozpocząć się 31 lipca 1944 roku. Gdy front z każdym dniem zbliżał się do Warszawy, Tadeusz Komorowski rozpoczął powstanie w stolicy Polski. Jego rozkaz został zatwierdzony przez delegata rządu Jana S. Jankowskiego.
Kiedy operacja „Burza” była planowana, nie były przewidywane żadne walki w stolicy. Jednak 21 lipca 1944 roku trzej generałowie, na czele z Tadeuszem Komorowskim, podjęli decyzję, która rozpoczęła powstanie. Tadeusz Komorowski przebywał w Warszawie przez cały czas trwania powstania. W mieście przebywała również jego ciężarna żona i dziecko. Tadeusz Komorowski ryzykował utratą wszystkiego, ale na pierwszym miejscu postawił interes narodowy.
Operacja „Burza” trwała 63 dni. Była to heroiczna walka powstańców z okupantami. Kiedy Komorowski poczuł, że powstanie upada z powodu braku broni i ludzi, podjął trudną decyzję o jego zakończeniu. Wojskowa Operacja „Burza” uznawana jest za największe powstanie konspiracyjne w okupowanej przez Niemców Europie.
Wciąż nie ma jednoznacznych opinii na temat operacji „Burza” Komorowskiego. Ogromne straty i poważne zniszczenia sprawiły, że opinie są różne. Zginęło prawie osiemnaście tysięcy powstańców, a ponad dwadzieścia tysięcy zostało rannych. Straty wśród ludności cywilnej były jeszcze większe: podczas powstania zginęło prawie 180 tysięcy osób. Ponad piętnaście tysięcy powstańców, w tym kobiety i dzieci, dostało się do niewoli. Warszawa została całkowicie zniszczona po powstaniu. Ludzie, którzy pozostali w mieście po powstaniu, zostali wywiezieni z Warszawy. Ponad sto tysięcy warszawiaków zostało zesłanych na ciężkie roboty do Rzeszy.
Niewola i ewakuacja
Po stłumieniu powstania, od października 1944 roku do maja 1945 roku Tadeusz Komorowski przebywał w niewoli. Najpierw był przetrzymywany w obozie dla jeńców wojennych oficerów w Langwasser, a następnie w obozie Kolditz. W ostatnich dniach wojny Komorowskiemu udało się wydostać z niewoli: został ewakuowany i przewieziony do Szwajcarii.
Życie po wojnie
W maju 1945 roku Tadeusz Komorowski przeprowadził się do Londynu. W nowym miejscu zamieszkania od razu objął stanowisko Naczelnego Dowódcy. Tadeusz Komorowski pozostał na tym stanowisku do listopada 1946 roku na polecenie generała Andersa.
W latach 1947-1949 Tadeusz Komorowski pełnił funkcję premiera rządu emigracyjnego. Później był członkiem Rady Politycznej, a od 1956 roku Rady Trzech. W Londynie Tadeusz Komorowski prowadził aktywną działalność społeczną i polityczną, co pozwoliło mu poprawić swoją sytuację po niewoli, nawiązać nowe znajomości i wreszcie włączyć się w spokojne życie.
Tadeusz Komorowski był także współzałożycielem i przewodniczącym Rady Głównej Koła Armii Krajowej oraz Rady Badania Polskiego Ruchu Podziemnego. W 1966 roku Tadeusz Komorowski ustanowił Krzyż Armii Krajowej, odznaczenie pamiątkowe.
W 1951 roku ukazała się pierwsza praca pisemna Tadeusza Komorowskiego, jego wspomnienia „Armia Podziemna”.
Za życia Tadeusz Komorowski został odznaczony ponad dwudziestoma odznaczeniami honorowymi: trzykrotnie Orderem Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Zasługi, Orderem Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Medalem Wojska, Medalem Uczestnika I Wojny Światowej, Krzyżem Armii Krajowej, Legią Zasługi nadaną przez Stany Zjednoczone oraz Orderem Orła Białego nadanym przez Stany Zjednoczone. Dwa ostatnie odznaczenia Tadeusz Komorowski otrzymał pośmiertnie.
Tadeusz Komorowski zmarł 24 sierpnia 1966 r. w Londynie na ostry zawał serca w wieku 77 lat. Później, w 1994 roku, został ponownie pochowany na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie.