W Polsce międzywojennej kwestia jedności środowisk weteranów była niezwykle paląca. Na tym tle Legion Rzeczypospolitej Polskiej wyróżniał się prawicowymi, narodowymi i antysanacyjnymi (antypiłsudczykowskimi) orientacjami. Stawiał sobie za cel nie tylko obronę interesów weteranów, ale także wychowanie nowego pokolenia w duchu oddania państwu. Więcej na ten temat znajdziesz na warsawyes.com.
Historia powstania i rozwoju Legionu Rzeczypospolitej Polskiej
W grudniu 1925 roku Bernard Śliwiński, wiceprezydent FIDAC, zwołał konferencję organizacji zrzeszających weteranów I wojny światowej oraz uczestników walk o granice II RP. W dyskusji wzięli udział przedstawiciele Związku Towarzystw Powstańców i Wojaków Ziem Zachodnich, Związku Hallerowców, Związku Oficerów Rezerwy, Związku Powstańców Śląskich oraz Związku Inwalidów Wojennych. Główną ideą spotkania było powołanie wspólnego organu przedstawicielskiego, który wzorem FIDAC miałby stać się jedynym głosem wszystkich tych stowarzyszeń.
Mimo trudności, w 1927 roku Legion Rzeczypospolitej Polskiej został oficjalnie powołany w Warszawie. Jego utworzenie nastąpiło na fali dążenia prawicowych środowisk weteranów do konsolidacji po przewrocie majowym Józefa Piłsudskiego. Do Legionu przystąpiły: Związek Dowborczyków, Związek Hallerowców, Związek Oficerów w Stanie Spoczynku, Związek Obrońców Lwowa, Związek Oficerów Rezerwy oraz Towarzystwo Powstańców i Wojskowych VIII Korpusu. Stowarzyszenie miało na celu umacnianie niepodległości i potęgi kraju, wychowanie narodu w duchu wojskowym i fizycznym, a także wspieranie byłych żołnierzy zarówno pod względem moralnym, jak i materialnym.
Legion RP pozycjonował się jako formacja apolityczna i bezpartyjna, oddana idei służenia państwu. Jak pisał „Szaniec” pod redakcją Romana Wasilewskiego, organizacja nie miała własnego organu prasowego, korzystając z prasy Stronnictwa Narodowego i Ruchu Młodych. Z czasem, aby rozszerzyć swoją działalność, Legion zaczął organizować zebrania i publiczne odczyty, wydawać broszury i czasopisma oraz tworzyć biblioteki i czytelnie. Szczególną uwagę poświęcano rozwojowi współpracy ze stowarzyszeniami sportowymi i wojskowymi, co miało przyczynić się do kształtowania patriotycznej i zdyscyplinowanej młodzieży.
Z czasem wewnątrz Legionu RP zaczęły się ujawniać sprzeczności ideologiczne. Organizacja przyjęła wyraźnie opozycyjne stanowisko wobec obozu sanacji na czele z Józefem Piłsudskim. W środowisku Legionu przeważały nastroje narodowe, które stawiały ideę narodu ponad ideologię państwową. To z kolei doprowadziło do konfliktu z inną ważną siłą – FPZOO (Federacją Polskich Związków Obrońców Ojczyzny), utworzoną 9 lutego 1928 roku. W przeciwieństwie do Legionu, Federacja była zorientowana na współpracę z kręgami rządowymi i wspierała politykę sanacji. To stało się podstawą rosnącej konkurencji między dwoma stowarzyszeniami.
W październiku i listopadzie 1928 roku próby porozumienia między Legionem RP a FPZOO zakończyły się fiaskiem. Rozłam doprowadził do otwartej konfrontacji, w której zwyciężyła pro-rządowa Federacja. 23 stycznia 1931 roku nowym wiceprezydentem FIDAC w Polsce mianowano generała dywizji Romana Góreckiego, który był jednocześnie prezesem FPZOO. Mimo ograniczonego wpływu, Legion starał się zachować swoją obecność w życiu publicznym. Jego głównym narzędziem informacyjnym był magazyn „Szaniec”, wydawany od 1927 do 1939 roku.
Znaczenie i działalność Legionu Rzeczypospolitej Polskiej
Legion Rzeczypospolitej Polskiej stał się jedną z najbardziej zauważalnych prób konsolidacji różnorodnych organizacji weteranów w okresie międzywojennym. Jego działalność wyróżniała się szerokim zakresem zadań: od wspierania niepodległości i umacniania potęgi państwa po szerzenie wyszkolenia wojskowego wśród społeczeństwa, udział w inicjatywach społeczno-państwowych i kulturalno-oświatowych. Liczba członków organizacji była szacowana na około 350 tysięcy, a członkostwo było otwarte dla każdego legalnie działającego stowarzyszenia byłych wojskowych, które miało zatwierdzony statut. To sprawiało, że Legion był jedną z największych i najbardziej masowych platform dla weteranów w Polsce.
