Spacerując ulicami współczesnej Warszawy, trudno sobie wyobrazić, że w XX wieku to piękne miasto było miejscem najbardziej zaciętych walk. Ciągłe bombardowania, bitwy i walki uliczne skutkowały ruinami i tysiącami ofiar. Wydarzenia II wojny światowej miały tragiczne konsekwencje zarówno dla stolicy Polski, jak i jej mieszkańców. Jedną z największych i najkrwawszych bitew tego okresu była obrona Warszawy. Bitwa o Warszawę, która miała miejsce w dniach 8-28 września 1939 roku, stała się nie tylko jedną z kart historii Polski, ale także symbolem bohaterstwa, patriotyzmu i godności.
W naszym artykule na stronie warsawyes.com ujawnimy szczegóły najbardziej zaciętych bitew o Warszawę, które zmieniły bieg współczesnej historii.
Rola Warszawy w przebiegu II wojny światowej
Zdobycie Warszawy było głównym celem wojsk niemieckich. Nie tylko dlatego, że była to stolica Polski. Przede wszystkim Warszawa była jednym z najpotężniejszych ośrodków politycznych, administracyjnych i przemysłowych. Stolica Polski była również jednym z największych węzłów komunikacyjnych. Podczas II wojny światowej przez Warszawę były transportowane polskie wojska, odbywała się ewakuacja ludności cywilnej. Ponadto w stolicy nadal działały ważne zakłady, w tym te, które produkowały i naprawiały broń. Dlatego głównym zadaniem polskich wojsk była obrona stolicy.
Przesłanki i przygotowania do operacji
Niemcy zaatakowały Polskę 1 września 1939 roku. Był to atak niespodziewany, z użyciem ogromnej ilości broni i wojsk. Polska obrona została szybko rozbita, a Niemcy przeszli do aktywnej fazy ataku na Warszawę w celu zdobycia stolicy. Ofensywa była tak szybka i niespodziewana, że polskie władze nie miały czasu na zorganizowanie działań mobilizacyjnych. Polska znalazła się w niekorzystnej sytuacji z powodu katastrofalnego braku broni i armii. Doszło do ciężkich bitew. W ciągu zaledwie kilku tygodni polska armia została pokonana. Cały świat zaczął mówić o nowej taktyce działań wojennych, którą obecnie znamy jako „wojnę błyskawiczną”.
Sytuację Polski skomplikowała inwazja na innym froncie: 17 września Związek Radziecki zaatakował wschodnią część kraju.
Polskie władze, zdając sobie sprawę z trudnej sytuacji, zorganizowały obronę Warszawy 3 września. W tym czasie wojska niemieckie zajęły miasto Częstochowa, oddalone od Warszawy o 218 kilometrów. Obrona Warszawy rozpoczęła się od przygotowania mostów, które zostałyby zniszczone w przypadku niemieckiej inwazji. Na czele operacji obrony Warszawy stanął Walerian Czuma, były komendant Straży Granicznej i generał Wojska Polskiego.
Co godzinę generał Czuma otrzymywał i wydawał nowe rozkazy, tworzył nowe bataliony i formował dodatkowe pułki. Jednocześnie w stolicy były organizowane oddziały ochotnicze, które zajmowały się budową barykad i kopaniem okopów. Już 5 września Warszawa była całkowicie odizolowana.
Najważniejszym etapem w przygotowaniu do obrony Warszawy była ochrona przestrzeni powietrznej stolicy. W tym celu polskie dowództwo utworzyło brygadę lotniczą składającą się z ponad pięćdziesięciu samolotów. Wydawało się, że to wystarczy do obrony Warszawy z nieba. Jednak w ostatniej chwili brygada została wycofana z obrony stolicy i przeniesiona do Brześcia. Ponadto z Warszawy została wywieziona spora część sprzętu obrony przeciwlotniczej.
Bohaterska bitwa o Warszawę
Przygotowania do obrony Warszawy trwały zaledwie kilka dni. W tym czasie wojska niemieckie błyskawicznie przełamywały polską obronę, z powodzeniem posuwając się do granic stolicy. Nie wiedziały jednak, że miasto jest gotowe bronić się za wszelką cenę. 8 września rozpoczęła się bitwa o Warszawę. Przełom nastąpił od wschodniej części miasta. Dzięki oddziałom ochotniczym niemieckie posuwanie się w kierunku centrum miasta zostało zatrzymane. Kolejne niemieckie przełomy kończyły się niepowodzeniem. Po ocenie siły obronnej stolicy wojska niemieckie zrezygnowały z prób zdobycia Warszawy od strony lądu.
W tym samym czasie polskie dowództwo utworzyło Armię Warszawa, dowodzoną przez Juliusza Rómmla. Decyzja ta uczyniła stolicę niezależnym obszarem obrony. Po udanych natarciach 15 września wojska niemieckie zaproponowały Warszawie kapitulację z możliwością wywiezienia z miasta ludności cywilnej. W przeciwnym razie groziły masowymi bombardowaniami. Warszawa odrzuciła jednak tę ofertę, a zamiast tego władze próbowały negocjować z Niemcami przynajmniej możliwość ewakuacji ludności cywilnej.
19 września miał miejsce zmasowany szturm na stolicę. Trzy dni później miasto zostało zbombardowane z powietrza i przez ostrzał artyleryjski. Nalot niemiecki składał się z ponad tysiąca samolotów, a na Warszawę zrzucono łącznie 5818 ton bomb. Stolica, która niegdyś tętniła życiem, w ciągu jednego dnia zamieniła się w ruiny.
Obrona Warszawy zakończyła się 28 września. Po utracie znacznej części sił obronnych i uzbrojenia dowództwo zostało zmuszone do kapitulacji.
Obrona Warszawy nie jest tylko kolejną bitwą II wojny światowej. To historia, która obejmuje ogromną liczbę ludzi i ich losy. To bitwa, która zmieniła przebieg wojny i świadomość ludzi współczesnych. To tragiczna karta w historii świata, która przypomina o wyczynach bohaterów i zwykłych ludzi.