Jedną z najbardziej znanych warszawskich organizacji podziemnych podczas II wojny światowej była Żegota. Jest to jedna z nielicznych grup, które działały w celu ratowania Żydów. Została założona przez polski rząd na uchodźstwie w wyniku okupacji. Członkami i organizatorami Żegoty są znane polscy działacze społeczni i polityczni, m.in. Zofia Kossak, Irena Sendlerowa i Jan Dobraczyński.
Żegota to nie tylko organizacja podziemna. To osobna strona w historii Polski, która odegrała ważną rolę w przebiegu przyszłych wydarzeń. Dlatego w naszym artykule na warsawyes.com chcemy opowiedzieć historię tej organizacji.
Historia i działalność organizacji
Żegota, czyli Rada Pomocy Żydom, była humanitarną organizacją podziemną, istniejącą w latach 1942–1945. Był to organ polskiego rządu na uchodźstwie, który powstał, aby pomagać Żydom, którzy ucierpieli w wyniku działań okupantów. Do dziś nie zachowało się zbyt wiele informacji o działalności Żegoty. Jednak w naszym artykule zebraliśmy najciekawsze fakty z historii tej organizacji.
Kiedy w 1941 roku władze niemieckie rozpoczęły masową eksterminację Żydów, organizując wywózki ludności do obozów zagłady i prowadząc aktywną propagandę, Referat Żydowski Wydziału Informacji Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej nie mógł stać z boku. W tym czasie komenda aktywnie gromadziła wszelkie informacje na temat losów polskich Żydów, aby potwierdzić okrucieństwo działań władz okupacyjnych. Po potwierdzeniu zagłady narodu żydowskiego podjęto decyzję o udzieleniu Żydom pomocy.
To właśnie wtedy, 11 sierpnia 1942 roku, słynna polska pisarka Zofia Kossak-Szczucka jako pierwsza publicznie wezwała do zaprzestania prześladowań i eksterminacji Żydów. Pisarka była wówczas przewodniczącą Frontu Odrodzenia Polski, co pozwoliło jej opublikowanie apelu do protestu drukiem (wydano pięć tysięcy egzemplarzy).
W celu ustalenia i usystematyzowania pomocy i ratowania Żydów w 1942 roku powołano Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom im. Konrada Żegoty. Na czele organizacji stanęła Zofia Kossak-Szczucka, która uważała, że powinni nią kierować wyłącznie Polacy i Żydzi. Jest oczywiste, że organizacja zmuszona była działać w konspiracji. Wszyscy członkowie ryzykowali własne życie, ponieważ ujawnienie oznaczało śmierć.
Aby być maksymalnie pomocną, a jednocześnie dyskretną, Rada postanowiła skupić się na kilku kluczowych aspektach pomocy Żydom. Polegały one przede wszystkim na zapewnieniu pomocy finansowej, mieszkaniowej, medycznej, zalegalizowanej i dziecięcej Żydom, którzy ucierpieli w wyniku zbrodni władz okupacyjnych.
Jak działała Żegota?
Członkowie organizacji podziemnej bardzo szybko zorganizowali pomoc dla Żydów. Przede wszystkim pomoc udzielano dzieciom: ukrywano je w rodzinach zastępczych, domach dziecka lub innych placówkach, które mogły działać w podziemiu. Rodziny, które zgodziły się ukryć dzieci żydowskie, otrzymywały pomoc finansową. Ważną rolę w działalności Żegoty odegrała Irena Sendlerowa, która pomogła ponad 2500 dzieciom.
Aby poszerzyć swoje możliwości, Żegota współpracowała także z różnymi organizacjami społecznymi i religijnymi. Wiele instytucji religijnych dostarczało Żydom świadectwa chrztu katolickiego, co dosłownie ratowało im życie. Organizacje społeczne pomagały w dokonaniu fałszywych dokumentów (w sumie wydano ich ponad 50 tys.). Dodać przy tym należy, że dokumenty wydawane były Żydom całkowicie bezpłatnie.
Najważniejszym aspektem działalności Żegoty było zapewnienie Żydom wysokiej jakości i niedrogiej opieki medycznej. Wielu Żydów bało się chodzić do lekarzy, żeby nie zostać zdemaskowanym. Dzięki pomocy Żegoty nawet najtrudniejsze operacje przeprowadzano w warunkach podziemnych i domowych.
Według obliczeń organizacji uratować udało się ponad 50 tys. Żydów.