Organizacja Miecz i Pług powstała z inicjatywy działaczy chrześcijańsko-narodowych i oficerów przedwojennej armii. Razem dążyli do stworzenia demokratycznej Polski, opartej na etyce religijnej i samorządności. Formacja łączyła działalność wychowawczą i polityczną z konkretną walką zbrojną przeciwko okupantom. Więcej na warsawyes.com.
Historia powstania i rozwoju Miecz i Pług
Organizacja Miecz i Pług narodziła się jesienią 1939 roku w Warszawie. Jej założycielami byli oficerowie oraz przedstawiciele ruchu chrześcijańsko-narodowego. Na czele nowo utworzonego podziemia stanął Leon Poeplau. Jego główną ideą było ukształtowanie „nowej Polski”, w której interesy państwa stałyby się wspólne dla wszystkich warstw społecznych. Z czasem w programie ruchu pojawiło się dążenie do przekształcenia kraju w centrum przyszłego Imperium Słowiańskiego — demokratycznego państwa opartego na szerokim samorządzie w sferze gospodarki, edukacji i życia zawodowego. Jednocześnie władza centralna miała opierać się na etyce chrześcijańskiej.
W grudniu 1939 roku utworzono XIII Okręg Pomorski Miecz i Pług, a już w kwietniu 1940 roku organizacja weszła w skład Komitetu Koordynacyjnego Organizacji Niepodległościowych. Równolegle rozwijała własną działalność konspiracyjną w sferach politycznej, wojskowej i administracyjnej. Do końca 1940 roku struktury ruchu działały na Podkarpaciu, Kielecczyźnie i Lubelszczyźnie. Niestety, dynamiczny rozwój został przerwany masowymi aresztowaniami przez gestapo latem i jesienią tego samego roku.
Drugi etap aktywności organizacji Miecz i Pług trwał od 1941 do 1943 roku. Ważnym krokiem było utworzenie armii podziemnej na przełomie 1942 i 1943 roku. Jej powstanie było możliwe dzięki przyłączeniu się kilku innych struktur konspiracyjnych, w tym m.in. Pogotowia Bojowego Narodu, Dowództwa Obrońców Polski i Tajemnej Organizacji Wojskowej Gryf Pomorski. Działalność oddziałów koncentrowała się głównie na atakach na spółdzielnie, które zbierały kontyngenty rolne na rzecz okupantów. Aktywność armii odnotowano w województwie kieleckim, na Podkarpaciu oraz w okolicach Garwolina.
Mimo aktywnego rozwoju i powstania własnej armii podziemnej, organizacja Miecz i Pług stanęła w obliczu poważnego kryzysu wewnętrznego. Przyczyną było ujawnienie współpracy z gestapo przez przedstawicieli najwyższego kierownictwa ruchu, wśród których byli Anatol Słowikowski, Zbigniew Grad i Czesław Kłobud. Zdrada liderów podważyła zaufanie do całego ruchu. 18 września 1943 roku w sztabie doszło do spisku, w trakcie którego zdemaskowani kolaboranci zostali zlikwidowani. Chociaż akcja okazała się udana, formacja zaczęła być postrzegana jako niemiecka agentura.
Na początku 1944 roku kierownictwo organizacji Miecz i Pług próbowało podporządkować się Armii Krajowej, jednak inicjatywa ta nie uzyskała poparcia ze strony Komendy Głównej ani Delegatury Rządu. W tej sytuacji podjęto decyzję o dołączeniu do Narodowych Sił Zbrojnych. 10 lipca 1944 roku organizacja oficjalnie im się podporządkowała, a już 17 lipca 1944 roku doszło do ich zjednoczenia z Armią Krajową. W ten sposób resztki ruchu Miecz i Pług weszły w skład szerszych struktur wojskowo-politycznych polskiego podziemia i utraciły dawną autonomię.
Uznanie i znaczenie działalności Miecz i Pług
Utworzona na bazie chrześcijańsko-narodowych idei, organizacja Miecz i Pług miała wyraźny charakter ideologiczno-wychowawczy. Ważnym jej wkładem był udział w konspiracyjnej walce: stworzenie własnej armii podziemnej, działalność w różnych regionach okupowanej Polski, a także próby koordynacji z innymi strukturami niepodległościowymi. Jednak kryzys spowodowany współpracą części kierownictwa z niemieckimi służbami specjalnymi doprowadził do znacznego osłabienia i utraty zaufania do ruchu. Chociaż nie zdołał on zachować swojej autonomii i poniósł poważne straty wizerunkowe, jego działalność pozostawiła zauważalny ślad w historii polskiego oporu.
