Druga wojna światowa wprowadziła znaczące zmiany w codziennym życiu Warszawy. Wielu mieszkańców było prześladowanych, w tym duchowieństwo i wierni. W tym artykule na warsawyes.com opowiemy bardziej szczegółowo o tym, jak niemieckie wojska prześladowały warszawskich katolików.
Początek
1 września 1939 roku rozpoczęła się II wojna światowa. To właśnie tego dnia rozpoczęły się prześladowania ze strony wojsk niemieckich. Jednym z celów wrogów Polski było zniszczenie Kościoła katolickiego, w tym wszystkich duchownych i parafii. Działania te były prowadzone w ramach programu Intelligenzaktion, który miał na celu zniszczenie polskich elit na ziemiach przyłączonych do III Rzeszy.
W Polsce Kościół katolicki zawsze był uważany za część inteligencji, szczególnie w Warszawie. Na przykład brytyjski historyk Richard Evans uważał, że katolicy byli instytucją w Warszawie, która bardziej niż jakakolwiek inna przyczyniła się do zachowania polskiej tożsamości na przestrzeni wieków. Na początku II wojny światowej około 65 procent Polaków wyznawało tę wiarę.
W 1939 r. niemieckie władze okupacyjne natychmiast podzieliły warszawiaków według ich wyznania. Żydzi zostali oznaczeni charakterystycznymi znakami, które oznaczały eksterminację, podczas gdy Polacy, w większości katolicy, zostali uznani za gorszą rasę. Przedstawiciele narodu żydowskiego zostali natychmiast przesiedleni do gett, a następnie zamordowani w obozach koncentracyjnych. Rozpoczęto kampanię terroru przeciwko polskim intelektualistom, w tym duchownym i urzędnikom państwowym. Wielu księży zostało wysłanych na roboty przymusowe.
Duchowieństwo podczas okupacji
W 1933 r. powstał niemiecki obóz koncentracyjny w Dachau. To właśnie tam w czasie II wojny światowej trafiło wielu warszawskich duchownych katolickich. W sumie przez Dachau przeszło 2720 duchownych. W obozie władze niemieckie utworzyły specjalny barak dla duchownych.
W Dachau warszawscy księża byli celowo przetrzymywani w gorszych warunkach niż księża niemieccy. Panowały tam również niehigieniczne warunki, praktycznie nie było jedzenia, a także ciepłej odzieży. Podczas uwięzienia niektórym warszawskim księżom udało się potajemnie odprawić Mszę Świętą. Pod koniec II wojny światowej ograniczenia zostały złagodzone, więc czasami księża mogli odprawiać msze. Później w obozie zbudowano kaplicę, którą można było odwiedzać raz w tygodniu. Polscy duchowni pozwalali więźniom uczestniczyć w niedzielnych mszach, które odprawiali potajemnie.
Opór
Duchowieństwo warszawskie przez długi czas stawiało opór wojskom niemieckim. Wielu katolików wzięło udział w Powstaniu Warszawskim. Pomimo ciągłych prześladowań, miejscowi księża kontynuowali swoją działalność. Zniszczeniu uległo wiele świątyń, w tym klasztorów.
Podczas Powstania Warszawskiego generał Antoni Chruściel wydał specjalne instrukcje dla żołnierzy frontowych dotyczące wolności modlitwy, czytania różańca i korzystania z sakramentu spowiedzi. Duchowni byli zaangażowani w wielu obszarach, także wojskowych. Istnieli kapelani, którzy prowadzili nabożeństwa dla żołnierzy, a także odprawiali nabożeństwa pogrzebowe za zmarłych.
Wspólnoty klasztorne nie opuściły miasta podczas powstania, zamieniając krypty i piwnice w schrony i szpitale polowe. W ten sposób pomagały powstańcom stawiać opór. Na przykład warszawski klasztor Sakramentek na Rynku Nowego Miasta służył jako ważny punkt strategiczny dla Armii Krajowej i otworzył swoje podwoje dla uchodźców, którzy mogli tam zostać na jakiś czas.
Ogólnie rzecz biorąc, podczas II wojny światowej w Warszawie zginęło wielu duchownych. W dniu 9 września 1939 r. polscy księża zostali publicznie rozstrzelani na lokalnym placu.