wtorek, 17 lutego, 2026

Żołnierz Witold Pilecki, dobrowolnie uwięziony w Auschwitz

Rotmistrz Wojska Polskiego, żołnierz polskiego podziemia, organizator ruchu oporu w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Autor pierwszego na świecie raportu o zbrodniach w nazistowskich obozach koncentracyjnych. Jego życie jest przykładem odwagi, poświęcenia i wierności ideałom wolności, pisze warsawyes.com. Za swoją działalność został skazany na karę śmierci przez komunistyczny rząd Polski Ludowej. Dowiedz się więcej o obronie Warszawy, najważniejszej bitwie w historii stolicy Polski.

Biografia

Witold Pilecki urodził się 13 maja 1901 r. w Ołońcu w Republice Karelii. Tam trafiła jego rodzina przesiedlona przez rosyjskie władze carskie w ramach represji za udział w polskim powstaniu 1863 r. Od 1910 r. mieszkał w Wilnie, gdzie uczył się w szkole handlowej. W 1914 r. został członkiem zakazanego przez władze carskie harcerstwa.

W latach 1918-1921 służył w Wojsku Polskim i walczył w wojnie sowiecko-polskiej. Jako kawalerzysta brał udział w obronie Grodna. 5 sierpnia 1920 r. wstąpił do 211 pułku ułanów i brał udział w Bitwie Warszawskiej w 1920 r., bitwie w Puszczy Rudnickiej i zdobyciu Wilna. Został dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

Mimo wielu zajęć znajdował czas na pisanie wierszy i malowanie. Dwa z jego dzieł znajdują się w kościele parafialnym w Krupie. Po wojnie został zdemobilizowany, ale pozostał na liście osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej w Rejonowym Komisariacie Wojskowym w Lidzie.

Udział w II wojnie światowej

W połowie 1939 roku Polska ogłosiła mobilizację na wypadek wojny z Niemcami. 26 sierpnia 1939 r. rozpoczęła się mobilizacja 19 Dywizji Piechoty. Młodszy lejtnant rezerwy Witold Pilecki zaraz po otrzymaniu wiadomości zorganizował punkt mobilizacyjny we wsi Krupa. Wkrótce potem on i jego podwładni dołączyli do jednostki.

4 września 1939 r. 19 Dywizja Piechoty Armii „Prusy” dotarła do punktu zbornego pod Piotrkowem i rozpoczęła przygotowania do obrony. Następnego dnia, pod naporem niemieckiego XVI Korpusu Pancernego, polskie oddziały zostały zmuszone do odwrotu w kierunku Tomaszowa Mazowieckiego. W wyniku zaciętej bitwy pod Wolborzem Niemcy rozbili szwadron lidzki pod dowództwem młodszego lejtnanta Pileckiego. Rozproszeni żołnierze wraz z Pileckim przeprawili się przez Wisłę i dołączyli do 41 Dywizji Piechoty. W tym czasie Witold został mianowany zastępcą dowódcy kawalerii dywizyjnej mjr. Jana Włodarkiewicza. 22 września 1939 r. w wyniku ciężkich walk dywizja została rozbita. Witold Pilecki nie złożył jednak broni. Kontynuował walkę ze swoimi ułanami w oddziale partyzanckim do 17 października 1939 roku.

Następnie przybył do okupowanej przez Niemców Warszawy. Pilecki ponownie połączył się z majorem Janem Włodarkiewiczem i zaczęli tworzyć organizację konspiracyjną, aby kontynuować walkę o niepodległość. 

9 listopada 1939 r. na spotkaniu w mieszkaniu Eleonory Ostrowskiej podjęto decyzję o utworzeniu konspiracyjnej organizacji wojskowej – Podziemnego Wojska Polskiego. W Warszawie Witold Pilecki ukrywał się pod nazwiskiem Tomasz Serafiński. Nie jest to postać fikcyjna, ale porucznik rezerwy, który brał udział w obronie Warszawy. Ciężko ranny po kapitulacji stolicy, nie dostał się do niewoli, lecz ukrywał się w kryjówce. W grudniu 1939 r. Serafiński został przeniesiony do innego mieszkania i zapomniał dokumentów. Pilecki odnalazł je, zmienił fotografie w dokumentach i zaczął ich używać.

Akcja rozpoznawcza w obozie

Konspiracja postanowiła przeprowadzić akcję rozpoznawczą w obozie koncentracyjnym Auschwitz i Pilecki zgłosił się do tego zadania. 19 września 1940 r., podczas obławy w warszawskiej dzielnicy Żoliborz, Pilecki pozwolił, by Niemcy aresztowali go jako Serafińskiego. W nocy 21 września 1940 r. trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz.

Pod nazwiskiem Tomasz Serafiński był głównym organizatorem polskiego podziemia w obozie. Pilecki sporządzał raporty, które trafiały do dowództwa Związku Walki Zbrojnej w Warszawie i dalej na zachód. Planował zbrojne wyzwolenie obozu. Jeszcze jako więzień został awansowany do stopnia porucznika rozkazem generała Stefana Rowieckiego.

W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. Pileckiemu udało się uciec z obozu wraz z dwoma innymi więźniami. Poszli wzdłuż linii kolejowej do rzeki Soły, a następnie do Wisły, którą przepłynęli znalezioną łodzią. Następnie dotarli do miejscowości Nowy Wiśnicz, gdzie Witold Pilecki odnalazł prawdziwego Tomasza Serafińskiego. Ten skontaktował Pileckiego z miejscowym oddziałem Armii Krajowej, któremu zaproponował plan ataku na obóz koncentracyjny Auschwitz. Jego projekt zbrojnego przejęcia i wyzwolenia obozu nie został jednak zaakceptowany przez dowództwo.

Udział w Powstaniu Warszawskim

Następnie brał udział w Powstaniu Warszawskim w 1944 roku. Początkowo był szeregowcem w kompanii “Warszawianka”, następnie dowodził jednym z oddziałów zgrupowania “Chrobry II”. Po klęsce powstania rotmistrz Witold Pilecki i jego oddział żołnierzy “Chrobrego II” trafili do obozu w Ożarowie, skąd zostali przeniesieni do obozu jenieckiego w Lamsdorf, a następnie do obozu oficerskiego w Murnau.

Kiedy 28 kwietnia 1945 r. wojska amerykańskie wyzwoliły obóz, Witold Pilecki pozostał w nim przez pewien czas, przygotowując się do wysłania do 2 Korpusu Polskiego pod dowództwem generała Władysława Andersa, stacjonującego we Włoszech. Opuścił Murnau 9 lipca 1945 r. wraz z grupą oficerów i zgłosił się do służby dwa dni później. W październiku 1945 r. powrócił do Polski, by prowadzić działalność wywiadowczą na rzecz Armii Andersa.

Jesienią 1945 r. zorganizował siatkę wywiadowczą i zaczął zbierać informacje o sytuacji w Polsce: o żołnierzach AK więzionych w obozach NKWD w Polsce i zesłanych do Związku Sowieckiego. Informacje wywiadowcze otrzymywał z Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W czerwcu 1946 r. Anders nakazał Pileckiemu opuścić Polskę, ponieważ jego działalność stała się zbyt niebezpieczna. Pilecki postanowił nie opuszczać ojczyzny.

Kara śmierci

8 maja 1947 r. Pilecki został aresztowany. Był brutalnie przesłuchiwany pod osobistym nadzorem pułkownika Józefa Różańskiego, szefa Departamentu Śledczego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. 3 marca 1948 r. rozpoczął się proces tzw. “grupy Witolda”. Pilecki został oskarżony o nielegalne przekroczenie granicy państwowej, posługiwanie się sfałszowanymi dokumentami, niezarejestrowanie się w powiatowym komisariacie wojskowym, nielegalne posiadanie broni, prowadzenie działalności szpiegowskiej na rzecz Andersa oraz przygotowywanie zamachu na grupę funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

15 maja 1948 r. dowódca kompanii został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 25 maja 1948 r. w warszawskim więzieniu. Miejsce jego pochówku nie jest znane. Witold Pilecki został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. 30 lipca 2006 r. Prezydent RP Lech Kaczyński nadał Witoldowi Pileckiemu pośmiertnie Order Orła Białego.

Historia Witolda Pileckiego przypomina o odwadze i sile ludzkiego ducha. Walczył o wolność i prawdę, a jego poświęcenie na zawsze pozostanie symbolem walki o człowieczeństwo i godność.

.......