Nowoczesna to polska siła polityczna łącząca idee liberalizmu gospodarczego z progresywnością społeczną. Partia, założona jako alternatywa dla bloków konserwatywnych i populistycznych, szybko stała się zauważalnym graczem na polskiej scenie politycznej. Pomimo udanego startu, Nowoczesna zmierzyła się z wyzwaniami, takimi jak trudności finansowe i spadek poparcia. Jak tej formacji udaje się aktywnie walczyć o liberalne wartości, opowiadamy na warsawyes.com.
Nowa partia na politycznej mapie Polski
W kwietniu 2015 roku ekonomista Ryszard Petru ogłosił zamiar stworzenia partii politycznej „NowoczesnaPL”. Na pierwszym zjeździe założycielskim, który odbył się 31 maja 2015 roku w stołecznym kompleksie sportowo-widowiskowym „Torwar”, zgromadziło się około 6000 uczestników. Przedstawiono wówczas program partii, który koncentrował się na reformach gospodarczych i promocji wartości europejskich.
W sierpniu 2015 roku doszło do konfliktu prawnego między młodą siłą polityczną a fundacją „Wolne Lektury”, która do 2023 roku nosiła nazwę „Fundacja Nowoczesna Polska”. Partia Ryszarda Petru musiała zmienić nazwę na „Nowoczesna” oraz odświeżyć logo.
Nowoczesna szybko zbudowała swoje struktury, angażując aktywistów i tworząc regionalne oddziały. Te działania przyczyniły się do jej sukcesu w wyborach parlamentarnych w 2015 roku, gdzie partia zdobyła znaczące poparcie.
Jednak kierownictwo, które doprowadziło partię do sukcesu, okazało się niestabilne. Założyciel formacji, Ryszard Petru, przewodził Nowoczesnej tylko do listopada 2017 roku. Po nim stanowisko liderki objęła Katarzyna Lubnauer. W 2018 roku Petru ostatecznie opuścił Nowoczesną z powodu głośnego skandalu obyczajowego. Media donosiły, że polityk zdradza żonę z partyjną koleżanką Joanną Schmidt. Oboje musieli zerwać związki z Nowoczesną. Ryszard Petru próbował zachować wpływ polityczny, zakładając własną formację „Teraz!”, jednak przetrwała ona niecały rok.
Oprócz wewnętrznych wstrząsów, Nowoczesna zmierzyła się ze skutkami finansowej katastrofy. W 2016 roku, z powodu błędów w sprawozdaniu, partia straciła 75% dotacji państwowych. Ten potężny cios mógł zniszczyć każdą młodą siłę polityczną, ale Nowoczesna wykazała się niezwykłą odpornością. Kluczem do jej przetrwania była strategiczna decyzja o pozostaniu w opozycyjnej Koalicji Obywatelskiej, co pozwoliło partii utrzymać się w grze politycznej.
Od listopada 2019 roku szefem Nowoczesnej jest polski politolog Adam Szłapka. Zapewnił on partii niezbędną stabilność i kontynuował efektywną współpracę w ramach bloku opozycyjnego, udowadniając, że Nowoczesna jest w stanie przetrwać kryzysowe momenty.
Walka o rozwój biznesu i wartości demokratyczne
Członkowie Nowoczesnej nie zaliczają się ani do lewicy, skupiającej się na gwarancjach socjalnych, ani do konserwatywnej prawicy. Starają się połączyć to, co najlepsze z obu ideologii, dlatego partia jest często określana jako centrowa z lekkim skrętem w prawo.
Nowoczesna broni interesów przedsiębiorców. Przedstawiciele partii uważają, że im mniej państwo ingeruje w gospodarkę, tym lepiej. Opowiadają się za liberalizmem gospodarczym, czyli:
- obniżaniem podatków i poprawą warunków prowadzenia działalności;
- prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych;
- rozwojem innowacyjnej gospodarki, zorientowanej na wykwalifikowanych pracowników.
Jednak, w przeciwieństwie do konserwatywnych sił prawicowych, w kwestiach społecznych przedstawiciele Nowoczesnej są bardzo otwarci i tolerancyjni. Uważają, że państwo nie powinno wtrącać się w życie prywatne obywateli, dlatego zdecydowanie popierają:
- prawa osób LGBTQIA+;
- legalizację aborcji;
- dostępność zapłodnienia in vitro.
Nowoczesna opowiada się również za wzmocnieniem roli Polski w instytucjach Unii Europejskiej, aktywniejszym udziałem w kształtowaniu polityki europejskiej oraz zacieśnianiem relacji partnerskich z innymi krajami członkowskimi. Szczególny nacisk partia kładzie na ochronę wartości demokratycznych:
- wolności słowa;
- niezależności sądownictwa;
- równych praw dla wszystkich obywateli.
Nowoczesna należy do wielkiej europejskiej rodziny partii liberalnych — Sojuszu Liberałów i Demokratów na rzecz Europy (ALDE), który jednoczy siły polityczne broniące wolnego rynku, otwartości społeczeństwa, ochrony praw człowieka i modernizacji instytucji państwowych w duchu europejskich standardów.
Historia wyborcza i działalność koalicyjna
Debiut Nowoczesnej w wyborach parlamentarnych w 2015 roku okazał się zaskakująco udany. Partia uzyskała 7,6% głosów (ponad 1,15 mln) i zdobyła 28 miejsc w Sejmie, stając się czwartą siłą polityczną w kraju. Taki wynik pokazał, że w polskim społeczeństwie istnieje zapotrzebowanie na nowoczesną, liberalną alternatywę dla konserwatywnej partii Prawo i Sprawiedliwość. W kolejnym roku Nowoczesna nawet na krótko wyprzedziła Platformę Obywatelską w sondażach. Jednak wkrótce trudności finansowe i kryzysy wizerunkowe osłabiły jej pozycję.
Aby zachować wpływy, w 2018 roku Nowoczesna, wraz z Platformą Obywatelską, dołączyła do Koalicji Obywatelskiej w celu wzięcia udziału w wyborach samorządowych. Sojusz tych sił politycznych zdobył 27,1% głosów i 194 mandaty w sejmikach wojewódzkich. W wyborach parlamentarnych w 2019 roku, startując w ramach koalicji, Nowoczesna uzyskała 315 tysięcy głosów, co umożliwiło wprowadzenie do Sejmu 8 posłów i posiadanie jednego przedstawiciela w Senacie. W 2023 roku Koalicja Obywatelska wygrała wybory, a Nowoczesna zdobyła 6 mandatów, co pozwoliło na współtworzenie rządu z Donaldem Tuskiem na czele.
Wpływ wyborów prezydenckich 2025 na partię
Wybory prezydenckie w 2025 roku stały się poważnym wyzwaniem dla Nowoczesnej jako części Koalicji Obywatelskiej. Kandydat wspierany przez tę siłę polityczną, Rafał Trzaskowski, przegrał w drugiej turze z Karolem Nawrockim z Prawa i Sprawiedliwości z różnicą 1,78% (50,89% do 49,11% głosów) przy rekordowej frekwencji 72,8%.
Nawrocki broni konserwatywnych wartości i prezentuje powściągliwe stanowisko wobec wsparcia dla Ukrainy w wojnie z Rosją. Stało się to jedną z głównych przyczyn nasilenia napięć politycznych między proeuropejskim rządem Donalda Tuska a nowo wybranym polskim prezydentem. Nawrocki, korzystając z prawa weta, może blokować inicjatywy legislacyjne rządu, w tym reformy, których broni Nowoczesna. Z tego powodu partii trudniej jest realizować swoje liberalne postulaty.
Porażka Trzaskowskiego wywołała w Nowoczesnej wewnętrzne dyskusje na temat konieczności wyraźniejszego pozycjonowania własnych interesów w koalicji oraz wzmocnienia własnych wpływów. Jednocześnie partia widzi szansę na umocnienie swojej pozycji, koncentrując się na reformach gospodarczych, które pozostają ważne dla elektoratu.
Partia Nowoczesna powstała jako odpowiedź na potrzebę modernizacji gospodarki i społeczeństwa. Jest liberalną alternatywą, która rzuciła wyzwanie przestarzałemu konserwatyzmowi. Historia partii pokazuje, jak trudno jest młodej sile politycznej wytrzymać konkurencję. Porażka kandydata Koalicji Obywatelskiej, do której należy Nowoczesna, w wyborach prezydenckich w 2025 roku, po raz kolejny dowiodła, że promowanie liberalnych wartości w warunkach polaryzacji społeczeństwa nie jest łatwe. Jednocześnie ta młoda siła polityczna pozostaje symbolem dążenia do uczynienia Polski krajem tolerancyjnym o rozwiniętej gospodarce.